Smart Cities, Smart Citizens

De ingrijpende veranderingen in het werkveld van ruimtelijk professionals vergen andere kennis, grote creativiteit en en bovendien nieuwe competenties van alle betrokken partijen. Zo wordt alles complexer, sneller, onzeker, en bovenal is technologisch gezien alles mogelijk. Veel bedrijventerreinen staan leeg en grondposities zijn inmiddels grotendeels afgeboekt. Sommige regio's hebben te maken met krimp, terwijl andere regio's juist met een overspannen markt kampen. Daarnaast spelen uitdagingen zoals digitalisatie en sociale cohesie. De opleiding Smart Cities, Smart Citizens bereidt u voor op deze veranderingen en helpt u met de uitdagingen en vernieuwingen om te gaan. De strategie van De Levende Stad, het DNA van de stad en wat ‘de actieve mens’ beweegt staan centraal.

Waarom de opleiding Smart Cities, Smart Citizens?

Er zijn tal van uitdagingen zoals urbanisatie, digitalisatie, leegstand, krimp, etc. Deze opleiding helpt cursisten om grip te krijgen op de uitdagingen en vernieuwingen in het ruimtelijk vakgebied. Hoe kan men het beste omgaan met en gebruik maken van Smart Cities? Hoe kan men beslissingen maken met betrekking tot alle nieuwe ontwikkelingen? Deze opleiding  biedt u een integrale systematische benadering voor het op een juiste en doeltreffende manier aanpakken van vraagstukken omtrent Smart Cities en Smart Citizens.

Voor wie?

Deze opleiding is voor professionals in het ruimtelijk vakgebied met minimaal HBO werk- en denkniveau. De opleiding is speciaal ontwikkeld voor bestuurders, hoofden en medewerkers RO, stadsontwikkeling, economische zaken, grondzaken en verkeer en vervoer bij overheden. Ook voor managers, projectleiders, beleidsmedewerkers en planmakers bij Woningcorporaties, Projectontwikkelaars, Beleggers, Bouwbedrijven, Ingenieurs- en adviesbureaus is deze opleiding zeer interessant.

Modules binnen de opleiding

Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in steden. Volgens de VN zal dat in 2050 opgelopen zijn tot tweederde. De stad heeft door de eeuwen heen mensen aangetrokken. Waarin schuilt toch die aantrekkingskracht? En waarom voelen we ons in de ene stad meer thuis dan in de andere? En waarom groeien sommige steden harder? Wat zijn daarbij bepalende factoren? Wat is de potentie en wat zijn obstakels? In deze eerste module geven wij antwoord op deze vragen en zetten wij het denk- en werkkader van de opleiding uiteen.

Doelen

  • Inzicht in wat een Smart City is en hoe deze zichzelf vernieuwt en ontwikkelt
  • Begrip van hoe een stad zich bewust kan zijn van de eigen kracht en in de geest van die kennis kan handelen
  • Begrip van hoe het eigen karakter van de stad tot uitdrukking komt in de economische ontwikkeling en de ruimtelijke ordening
  • Inzicht in hoe de stad een gezonde, veilige en aangename leefomgeving vormt, die de ontwikkeling van de mensen faciliteert
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Ruimtelijke ontwikkeling
Beleidsniveau Strategisch
Duur 3 lesavonden

Er wordt in ons land gewerkt aan een economie die concurrerend is en dat werkt door in de ruimtelijke inrichting. Deze module tracht een beter inzicht te geven in de ontwikkelingen die hierbij een rol spelen. De module biedt handvatten in het maken en beoordelen van ruimtelijke inrichtingsvraagstukken in deze sterk veranderende economische en fysieke omgeving. De cursist doet kennis op over ontwikkelingen die een rol spelen bij de concurrerende Nederlandse economie en leert over de wisselwerking tussen economie en ruimte in het verleden, het heden en de toekomst.

Bouwen aan de toekomst van Nederland in transitie

Tijdens deze module wordt de cursist meegenomen door een situatieschets beginnend bij de geschiedenis, via het heden naar de toekomst van Nederland. Hierbij staat een beschrijving van het concurrentievermogen van locaties centraal, welke gebruikt kan worden voor de beleidsvorming van bedrijven, instellingen en overheden. Vervolgens wordt ingegaan op de verwevenheid van mensen, bedrijvigheid en hun bouwwerken. Om de wisselwerking tussen economie en ruimte beter te begrijpen wordt een terugblik in de tijd opgenomen.

Ook zal de situatieschets dieper ingaan op het proces van de transitie van Nederland, waarbij de overheid als stimulator en spelverdeler een belangrijke rol speelt. De cursist leert hier dat het belangrijk is om buiten het eigen werkveld te kijken voor een beter vooruitzicht op mogelijke ontwikkelingsrichtingen. Vervolgens kan nagedacht worden over toekomstbestendige ruimtelijke ontwikkelingen welke leiden tot een toekomstvisie en een structuurvisie. Ten slotte wordt een aanzet gegeven over hoe deze getoetst kunnen worden.

De docent schetst aan de hand van de kennis over de economie en de fysieke omgeving twee scenario’s, twee uiterste beelden van de toekomst van Nederland. Als opdracht zullen de cursisten door middel van hun kennis opgedaan in de situatieschets en met behulp van de tool Theorie U zelf twee scenario’s schetsen. Deze worden in les drie gepresenteerd en behandeld.

Doelen

  • De cursist doet kennis op over ontwikkelingen die een rol spelen bij de concurrerende Nederlandse economie
  • De cursist leert over de wisselwerking tussen economie en ruimte in het verleden, het heden en de toekomst
  • De cursist leert over het opstellen van een toekomstvisie en een structuurvisie
  • De cursist leert over het schetsen van toekomstscenario’s voor Nederland in transitie, door gebruik te maken van de tool Theorie U.
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Ruimtelijke ontwikkeling
Beleidsniveau Strategisch
Duur 3 lesavonden

Duurzame stedelijke ontwikkeling vraagt om integraal denken, door de schalen en sectoren heen. Vaak liggen oplossingen niet op dezelfde schaal waar een vraagstuk zich voordoet; ook bij oplossingen voor ruimtelijke systemen gaat dit op. Oplossingen, nieuwe kansen, liggen vaak op snijvlakken tussen sectoren, tussen schalen en tussen de partijen. Het verbindingen leggen tussen schalen, tussen onderwerpen en partijen brengt een smart city dichterbij. Deze module gaat over het verbinden en complexiteit ontrafelen met analytisch en creatief denken op zoek naar meervoudige winst voor stad, systeem, gebruikers en stakeholders.

Doelen

  • Cursist leert door middel van nieuwsgierigheid door meerdere “brillen” te kijken, zich te verplaatsen in de scope van de ander.
  • Cursist leert creativiteit te benutten en out-of-the-box te denken.
  • Cursist leert verbinding te leggen tussen vragen in duurzame gebiedsontwikkeling en de kansen die technologie biedt.
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Organisatie
Beleidsniveau Tactisch
Duur 3 lesavonden

Een stad is aantrekkelijker als zij een herkenbaar karakter heeft. Dat lijkt een hele uitdaging in deze tijd waarin veel stadscentra qua (winkel)aanbod op elkaar lijken. Daartoe onderzoeken wij het DNA, het oorspronkelijke karakter van de stad. Dat is in onze ervaring in het verleden te vinden; zelfs een relatief kort bestaan zoals de steden en dorpen in Flevoland, met ruim vijftig jaar ruimtelijke, economische en sociale ontwikkelingen, biedt hiervoor voldoende houvast. Kijken naar het verleden met het oog op de toekomst.

Dit DNA is de basis van het eigen verhaal van de stad en dient als onderlegger voor de strategische agenda m.b.t. ruimtelijke, economische en sociale ontwikkelingen en citymarketing. Want zodra je dat DNA kent weet je ook wat daarbij past, hoe je je onderscheidt en wat je potentie is. Dat zorgt voor herkenbaarheid en dus aantrekkingskracht. Een heldere profilering vormt onderdeel van het gemeentebeleid gericht op het aantrekken van (nieuwe) inwoners, ondernemers, bezoekers en winkelend publiek van binnen en buiten de gemeente.

Wij introduceren een aanpak om het DNA-profiel van een plaats of gebied vast te stellen. Het is een integraal onderzoek van een afgebakend geografisch gebied – stad, dorp, wijk, centrum of plek -, waarbij gekeken wordt naar de verschillende componenten van dat gebied, in onderlinge samenhang door de tijd heen. Zo maken we het DNA-profiel van de stad, met daarin helder omschreven wat de kracht, de beperkingen en de potentie zijn, gebaseerd op de lange lijnen uit het verleden.

Doelen

De cursist leert

  • Het karakter van de plek te herkennen
  • De samenhang te zien tussen de verschillende componenten van een gebied door de tijd heen
  • Hoe je een DNA profiel op kunt stellen dat moet leiden tot een toekomst met aangenaam verblijven, winkelen en recreëren in een aantrekkelijke stad met karakter
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Ruimtelijke ontwikkeling
Beleidsniveau Strategisch
Duur 3 lesavonden

Samenwerken is in het multidisciplinaire domein van smart cities, smart citizens naast kennis de belangrijkste pijler voor succes. Kennis is essentieel voor ruimtelijke professionals. Tenminste, als je ook over de vaardigheden beschikt om er iets mee te doen en zaken voor elkaar kan krijgen. Om een volwaardige professional te zijn en te blijven, moeten kennis en gedrag in evenwicht zijn.

In deze module staat daarom de effectiviteit van de ruimtelijke professional centraal en dat begint bij zijn of haar drijfveren. De module biedt inzicht in gedrag en verandering op basis van organisatiekundige bevindingen. Dat leidt tot minder ruis, beter begrip en een betere professionele uitwisseling.

Bij persoonlijke en organisatie veranderingen gaat de weg van A naar B volgens de wetten van B. Als we vaststellen dat de ingrijpende veranderingen in het werkveld van smart cities, smart citizens nieuwe competenties van alle betrokken partijen vergen en sociale cohesie een issue is, dan dienen ruimtelijke professionals dat zelf ook uit te stralen in hun werkwijze, aanpak en gedrag.

Of het nu betrekking heeft op teamontwikkeling of conflicthantering, het gaat er om alles te laten werken voor het resultaat. Hoe neem je een team of collega’s mee, hoe borg je de noodzakelijke veranderingen in de organisatie, hoe geef je als ruimtelijke professional vorm aan (persoonlijk) leiderschap? Met deze vragen en principes gaan we aan de slag op basis van recente wetenschappelijke inzichten en door een aantal praktijksimulaties.

Doelen

  • De cursist krijgt meer inzicht in wat professionals drijft
  • De cursist vergaart zelfkennis door het verkennen van zijn drijfveren op basis van organisatiekundige bevindingen
  • De cursist leert zich te verplaatsen in andere professionals
  • De cursist wordt handvatten aangereikt voor het veranderen van teams, organisaties, zichzelf en anderen
Niveau Hbo+
Vakgebied Persoonlijke ontwikkeling
Onderwerp Organisatie
Beleidsniveau Operationeel
Duur 3 lesavonden

Het samenspel tussen overheid, professionals en burgers. Vertrouwen in een proces, vertrouwen in samenwerking, kantelpunten van af- en aanhaken. Mediation, iets van verschillende kanten kunnen bekijken en vooral ook het vinden van een gezamenlijke “Drive”. In deze module leert de cursist hoe een gemeente ondernemers en bewoners de ruimte kan bieden om mee te denken, dromen kan realiseren en innovatiekracht kan vinden om uitvoering te geven aan gemeentelijk en provinciaal beleid. Dit kan er voor zorgen dat plannen beter worden dan de gemeente ooit zelf had kunnen bedenken.

Op het gebied van samenspel is het belangrijk om te weten wat je allemaal kunt bereiken met een open houding, maar ook hoe spannend dit soms kan zijn en wat er voor nodig is om op koers te blijven. Mogelijke onderwerpen van discussie zijn de nieuwe omgevingswet 2019 met thema’s als uitnodigingsplanologie, brede participatie en een faciliterende overheid die zich actief en flexibel opstelt en besluitvorming maakt die sneller en beter moet. Cursisten zullen tijdens de intakegesprekken voorafgaand aan deze module bevraagd worden op persoonlijke ervaringen en dilemma’s. Deze dilemma’s zullen gedurende de module op verschillende wijzen behandeld worden.

Doelen

  • De cursist leert op verschillende manieren om te gaan met het samenspel tussen overheid, professionals en burgers.
  • De cursist leert hoe in dit samenspel de gezamenlijke ‘drive’ gevonden kan worden.
  • De cursist leert om in dit samenspel ook op koers te blijven.
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Organisatie
Beleidsniveau Tactisch
Duur 3 lesavonden

Wil je meer weten over het speelveld, de visieontwikkeling, de uitdagingen en recepten voor schone en slimme mobiliteit in smart cities en citizens? In de module slimme en schone mobiliteit gaan we hierover kennis delen en in gesprek. We maken kennis met begrippen, doelstellingen en ontwikkelingen binnen overheden, markt en burgers. We praten ondermeer verder over “mobility as a service”, nieuwe logistieke modellen, de samenhang tussen slimme en schone mobiliteit, de ontwikkeling van nieuwe mobiliteitshubs, vertrouwen en acceptatie, actuele praktijkvoorbeelden en verwachtingen voor de mobiliteit in 2030, toekomstige regelgeving, infrastructuur en gebiedsontwikkeling. Wat betekent dit voor de positie van overheden? Welke rol en acties kunnen daarbij als beleidsmaker of projectmanager worden overwogen? In deze module willen we overzicht en inzicht bieden om tot fasering en keuzes te komen in slimme en schone mobiliteit. Keuzes die ook bijdragen aan de ontwikkeling in samenhangend beleid en samenhangende projecten.

Doelen

  • Cursist wordt op de hoogte gebracht van trends op het gebied van slimme en schone mobiliteit en hoe hier mee om te gaan
  • Cursist leert welke begrippen, doelstellingen en ontwikkelingen er spelen bij overheden, de markt en burgerinitiatieven
  • Cursist leert hoe je bepaalt wat regionale en lokale recepten voor de toekomst zijn op het gebied van mobiliteit
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Mobiliteit
Beleidsniveau Tactisch
Duur 3 lesavonden

In een stedelijke omgeving groeien talenten en kennis sneller. De stad is de broedplaats van culturele, sociale en technologische vernieuwing. Wat kunnen bestuurders en beleidsmakers en andere stakeholders doen aan de kwaliteit van kennis en de kwaliteit van samenwerken in hun stad? Hoe ziet de landkaart voor samenwerken eruit? En welke mogelijkheden biedt deze in combinatie met een kompas en logica om integrale oplossingen voor vraagstukken en kansen te ontwikkelen, in vruchtbare co-creatie en co-reflectie met burgers, bedrijven en onderwijs? Kortom: hoe kunnen we intellectueel kapitaal stimuleren voor meer welvaart en welzijn?

Doelen

De cursist leert:

  • Hoe bestuurders en beleidsmakers kunnen profiteren van kwaliteit en kennis van samenwerken
  • Wat samenwerken biedt op het gebied van integrale oplossingen voor vraagstukken
  • Hoe kansen voor welvaart en welzijn kunnen worden ontwikkeld in co-creatie en co-reflectie met verschillende stakeholders
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Organisatie
Beleidsniveau Tactisch
Duur 3 lesavonden

Wonen is meer dan het huis of de stenen. Het is ook de straat, de leefgemeenschap, de publieke ruimte, het voorzieningenniveau, veiligheid, gezondheid, etc. Burgerbetrokkenheid biedt maatschappelijke kansen die op dit moment niet ten volle worden benut. Een dergelijke burgerbetrokkenheid bouwt op drie succesfactoren:

  • De aanwezigheid van enthousiasmerende trekkers en verbinders tussen groepen burgers en beleidsmakers en tussen groepen burgers onderling.
  • Er moet sprake zijn van respect: burgers willen serieus genomen worden.
  • Beleidsmakers moeten een evenwicht vinden tussen loslaten en steunen.

Vaak verloopt een participatieproces volgens een belangenstrijd en middels debat. Bij Placemaking ontstaat juist een dialoog tussen de gebruikers en overheid en tussen gebruikers onderling.

Tijdens deze module leert de cursist over het creëren van succesvolle openbare ruimtes samen met de gebruikers, aan de hand van verschillende begrippen:

  • Collaboratieve planning, waarbij het in de kern  draait om hoe een beleidsstructuur gecreëerd kan worden, waarin belanghebbenden, inclusief bewoners, automatisch zijn geïncorporeerd.
  • De participatieladder, het koepelbegrip ‘burgerparticipatie’.
  • Co-creatie, de openbare ruimte wordt door expertise van  de burger over het gebruik centraal gesteld.
  • Placemaking, een geschikt instrument om goed na te denken over je visie op de gewenste verandering en de mate waarin je op welke manier het beste daarin kunt bijdragen.
  • De kracht van de burger, ruimte geven aan burgers om zaken zelf op te pakken en erover te beslissen.

De effecten van deze aanpak zijn een groenere, socialere, duurzamere wijk die zelfvoorzienend is.

Doelen

  • Cursisten maken kennis met de methodiek placemaking  en gaan hiermee ook in de praktijk werken in de openbare ruimte
  • De cursist leert  de kernkwaliteiten van de wijk te benoemen
  • De cursist leert hoe iets gedaan kan worden aan de woonaantrekkelijkheid van een gemeente
  • De cursist leert diverse coalities sluiten met verschillende stakeholders
  • De cursist leert hoe de overheid van presterende overheid naar een overheid als dealmaker kan transformeren
  • Cursisten maken eigen act-sheets aan de hand van de eigen casus.
  • Cursisten maken kennis met de Stedelijke vernieuwing op uitnodiging in 4 niveau’s
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Innovatie
Beleidsniveau Tactisch
Duur 3 lesavonden

Luchtvervuiling wordt in Nederland een steeds groter en meer erkend probleem. Het is zelfs zo serieus dat de centrale en plaatselijke overheid dringend maatregelen moeten gaan nemen om te voldoen aan de Europese normen voor fijnstof en stikstofoxide. De slechte luchtkwaliteit is een zeer concreet voorbeeld van de relatie tussen gezondheid en ruimtelijke ontwikkeling. Het is echter slecht één van de vele onderwerpen die aan bod komen in deze module. Waarom is gezondheid zo’n belangrijk thema in de duurzame ruimtelijke ontwikkeling? En aan welke thema’s moet je denken bij dit onderwerp?

In deze module worden relevante modellen en theorieën gebruikt om de achtergrond en de definitie van gezondheid in de ruimtelijke omgeving in beeld te brengen. Vervolgens wordt door middel van voorbeelden en theorie de link tussen de omgeving, gezondheid en praktische ingrepen gelegd. Denk hierbij aan:

  • De relatie tussen boomkeuze en luchtkwaliteit bij de snelweg
  • Mentale gezondheid en sociale gezondheid
  • Hoe beïnvloedt ‘groen’ de gezondheid
  • Een beweegvriendelijke omgeving (prikkelen en uitnodigen tot bewegen)
  • De invloed van de omgeving op sociale cohesie, welbevinden, behaaglijkheid
  • Omgeving in relatie tot (verkeers)veiligheid

Zodra de basis van de theorie gelegd is, gaan cursisten een buurt in. Hier voeren ze een buurtschouw uit: ze beoordelen de buurt op verschillende aspecten van gezondheid. Het doel hiervan is om met een andere blik te leren kijken en te leren denken vanuit gezondheid. Ten slotte gaan de cursisten de ingewonnen kennis gebruiken om voor bestaande plannen en projecten waar gezondheid nog géén rol speelt, deze juist de hoofdrol te geven. Hiervoor is dus een hoge mate van creativiteit gewenst: ‘omdenken’ is belangrijk en plannen moeten ook in de praktijk uitvoerbaar blijven.

Doelen

  • De verbinding leren leggen tussen gezondheid en ruimtelijke ontwikkeling
  • Leren welke modellen, theorieën en doelstellingen de gezondheid binden aan de omgeving
  • Leren kijken naar en denken over de omgeving vanuit het begrip gezondheid
  • Begrijpen welke rol gezondheid kan spelen en zou moeten spelen bij ruimtelijke ontwikkeling
Niveau Hbo+
Vakgebied Gebiedsontwikkeling
Onderwerp Innovatie
Beleidsniveau Tactisch
Duur 3 lesavonden

opleiding brochure

Download Leerplan

Vul hier uw naam, emailadres en telefoonnummer in en u ontvangt direct het leerplan per email. (indien u deze mail niet ontvangt, check dan uw spambox/ongewenste mail).

Toch niks ontvangen? Contacteer ons dan via info@vastgoedbs.nl of 088-0910000.

Op de hoogte blijven over het vakgebied?

Wij vatten het vastgoednieuws uit diverse media voor u samen en signaleren de belangrijkste vastgoedtrends. Schrijf u in onze nieuwsbrief: